Author: admin

Onlangs ging een collega van me in zijn vakantie naar Schotland. Het viel hem op dat er zoveel ‘pubs’ waren en dat die ook druk bezocht werden. Ik heb het even uitgezocht en wat blijkt, in ons dichtbevolkte landje zijn het er toch meer. Volgens Koninklijke Horeca Nederland tussen de 9000-10000, tegenover 5000-6000 in Schotland volgens Juniper Tours.

Er zijn wel wat verschillen tussen de Engelse pub en het Nederlandse café qua functie in de buurt, eetcultuur en meestal een andere inrichting en sfeer. Eten doen wij meestal in een restaurant, borrelen in het café. Maar een pub serveert vaak stevige gerechten als fish and chips, pies (taart), haggis of een Sunday roast.

Café’s in Nederland hebben, behalve de mogelijkheid om elkaar te ontmoeten, vaak ook andere functies. Er kunnen familiefeestjes worden gevierd, maar ook aan overledenen de laatste eer worden bewezen. Op Delpher heb ik verschillende voorbeelden gevonden:

Je zou verwachten dat dit in de loop van de tijd weleens zou veranderen, maar er is eerder sprake van een toename dan een afname. Waarschijnlijk heeft het te maken met de wens voor een informele sfeer.

Gebeurt dit ook in Schotland? Jazeker, en vele grotere pubs hebben er speciale ruimtes voor ingericht.

NB De omslagafbeelding komt van een website over pubs in Schotland.

Het is 19-08-1869 als Maaike Sparreboom wordt geboren, het jaar waarin het Suezkanaal gereed is, plastic (celluloid) en de (fiets-)dynamo worden uitgevonden. En ook worden oude maten zoals het pond en de el afgeschaft en vervangen door de kilogram en meter.

Maaike wordt geboren in IJsselmonde, een zelfstandige gemeente waar veel leden van onze familie zijn geboren. Pas in 1941 werd het aan Rotterdam toegevoegd. Veel mensen leefden van de zalmvisserij, dat werd later onmogelijk door overbevissing en sterke watervervuiling.

Je kunt die tijd niet zonder meer vergelijken met nu, ondanks dat Maaike maar 150 jaar geleden geboren is. Veel mensen werden niet oud, door ziekten maar ook door slechte arbeidsomstandigheden. Maaike was slechts 9 maanden oud toen ze stierf. Hoewel in bovenstaande overlijdensakte niet wordt vermeld waaraan zij is overleden, is het voorstelbaar dat dit een kinderziekte is geweest waaraan veel kinderen toen overleden. Bovendien weten we dat er in die periode een tyfus-epidemie heerste.

De overlijdensakte is ondertekend door de vader van Maaike, Jan Sparreboom. Hij kreeg volgens onze gegevens in totaal acht kinderen. Die kinderen gingen wel naar school, maar meestal tot hun twaalfde, daarna moesten ze werken. Dat zal ook wel het geval zijn geweest voor Cornelis van Deelen, die samen met Jan aangifte van het overlijden heeft gedaan. Want onderaan de akte wordt vermeld dat hij verklaarde niet te kunnen schrijven en daarom de akte niet kon ondertekenen.

Waarschijnlijk werd Maaike vernoemd naar haar oma Maaike Leenheer. Vernoemingen waren voor 1945 heel gebruikelijk. Pas na de tweede wereldoorlog kregen kinderen namen die nog niet eerder in hun familie in gebruik waren. Die vernoeming zien we ook bij de overige broers of zussen van Maaike: Jan, Cornelis, Grietje, Johannes, Simon en Pieter. En Maaike kreeg na haar overlijden op 01-06-1870 een zusje op 26-10-1871 met de naam…Maaike.

In de stamboom kwam ik regelmatig het beroep vlasboer tegen dat door vele Sparrebomen in het verleden werd uitgeoefend. Dus ben ik gaan uitzoeken wat vlas is en wat zo’n vlasboer precies deed.

Wat is vlas?

Wel, het is een plant. Het heeft de Latijnse naam Linum usitatissimum en heeft blauwe of witte bloemen. Het plantje wordt zo’n 30 tot 50 cm hoog en een veld vol met deze planten is een prachtig gezicht. Het is een eenjarig plantje en moet dus ieder jaar opnieuw worden gezaaid.

Wat kun je met vlas?

Behoorlijk veel! De stengels (linnenvlasplanten hebben stengels van 80-120 cm) worden al meer dan zesduizend jaar gebruikt om linnen van te maken voor kleding. En de zaden kunnen worden geperst om er lijnzaadolie van te maken. Het overblijfsel van de geperste zaden zijn ‘lijnzaadkoeken’ die aan dieren worden gevoerd.

De vlasboer

Die had het er maar druk mee. In april zaaien, in juli oogsten. Hij trok de planten in zijn geheel uit de grond en maakte er bossen van (schoven) die door de zon gedroogd werden. Daarna moest het vlas verwerkt worden tot linnen en de zaden geperst tot lijnzaadolie. En vervolgens moesten de producten verkocht worden.

Meer informatie

Er zijn behoorlijk wat websites aan vlas gewijd, een heel aardige is die van Hunebednieuwscafe. Daar staat ook een filmpje hoe met vlas touw gemaakt kan worden:

Wat, naar een begraafplaats???

Een bezoekje aan een begraafplaats is waarschijnlijk niet meteen het eerste wat in je opkomt als je ’s morgens wakker wordt. Niettemin is het een mooie en leerzame ervaring! Als je er doorheen wandelt zie je allereerst dat de tuinen heel mooi aangelegd zijn en goed verzorgd worden. Bovendien zijn de begraafplaatsen vaak heel verschillend van elkaar, in grootte natuurlijk, maar ook qua stijl.

De enorme Zuiderbegraafplaats in Rotterdam Zuid heeft bijvoorbeeld verschillende secties voor mensen met verschillende afkomst of religie ingericht. Kijk maar eens naar bovenstaande foto. Daar kun je zomaar verrast worden door de geur van wierook of heel bijzondere grafmonumenten.

Overigens hoef je voor de grafmonumenten zelf de deur niet meer uit, veel ervan zijn al gefotografeerd en ondergebracht in websites waar je ook in zoeken kunt. In Nederland vindt je meer dan anderhalf miljoen grafstenen op OnlineBegraafplaatsen en ook een heleboel op Graftombe. Op de internationale website Findagrave staan er zelfs meer dan 190 miljoen en BillionGraves heeft zelfs een eigen app voor op je mobiel.

https://web.archive.org/web/20221208032833im_/https://www.sparreboom.net/wp-content/uploads/2021/06/grafsteen6.png

Als je even om je heen kijkt zie je wel ergens een pen of podlood liggen. Wij zijn vrijwel allemaal met lezen en schrijven opgegroeid. Dat was voor onze voorouders wel anders, rond 1900 waren er nog velen die hun eigen naam niet konden schrijven…

En dat was natuurlijk een probleem wanneer je gevraagd werd om een handtekening te plaatsen. Bij verscheidene aktes tussen 1820 en 1920 staat de volgende tekst:

Nu was het schrijven toentertijd niet zo simpel als het voor ons is, een kroontjespen of ganzenveer moest goed schoongehouden worden en de inkt moest afgesloten bewaard worden. Even een balpen pakken was er dus niet bij, die werd pas in 1938 uitgevonden. Overigens worden ganzenveren nog steeds gebruikt, bijvoorbeeld voor kalligrafie.

Ook als men kon schrijven was niet iedereen er even bedreven in, vergelijk de volgende handschriften maar eens:

Natuurlijk moeten we wel rekening houden op welk moment er geschreven moest worden, je schrijft vaak anders wanneer je een handtekening moet zetten voor een huwelijk, de geboorte van een kind of als aangever van een overledene. Dat maakte wel dat een handschrift ook een ‘gevoel’ kon weergeven, je kon iemands gemoedstoestand in het schrift herkennen. Dat zijn we wel een beetje kwijtgeraakt in onze tijd waarin iedereen alleen nog maar typt…

Wat verder opvalt is dat rond 1900 vrijwel iedereen aan elkaar schreef, iets wat ook nu nog op veel basisscholen wordt onderwezen. Veel volwassenen doen dat echter niet meer en schrijven alle karakters los van elkaar. Op het internet vindt je behoorlijk wat discussies of het een beter is dan het andere, maar misschien gaat het er vooral om dat je schrijft. Een leuke website met veel schrijftips is Schrijfvis.

Het eerste Franse Keizerrijk dateerde van 1804-1814/1815 en Nederland was toentertijd Frans grondgebied. Op sommige aktes uit die tijd kom je dan een rond stempel tegen zoals hierboven uitvergroot is afgebeeld. In de rand staat Emp. Fran. geschreven dat Empire Francais betekent. Linksonder, in de stoel van de vrouw, staat ‘75 Ces‘ gebeiteld, dit betekent een waarde van 75 centimes (van het latijnse woord centesimus), een Franse eenheid waar ook ons woord ‘cent’ vandaan komt. Dat bedrag moest hoogstwaarschijnlijk als belasting worden betaald om ingeschreven te kunnen worden.

Op het stempel, dat ook als zegel werd gebruikt, is verder een zittende vrouwenfiguur afgebeeld met een adelaar en een januskop. De januskop was een populair symbool van de patriotten en werd gebruikt om aan te geven dat iets verschillende, vaak tegengestelde, eigenschappen kan hebben. Het is genoemd naar de Romeinse god Janus, die soms met twee gezichten werd uitgebeeld.

Een gedeelte van de overlijdensakte van een van onze voorouders waarop het Franse zegel is gedrukt.

Janus was de god van het begin en van het einde, of van het openen of sluiten van deuren. Het ene gezicht kijkt naar het verleden, het andere naar de toekomst. Niet voor niets is de maand januari naar deze god vernoemd.

En hoe kom ik aan deze wijsheid? Die heb ik gevonden in een publicatie op de website van historische vereniging Ampt Epe. Op blz. 15 van nummer 189 van deze publicatie staat een mooie inleiding over de Franse overheersing van ons land. En verder op Wikipedia en Historiek.

De Marslander InSight werd op 5 mei 2018 vanaf Vandenberg Air Force Base in Californië gelanceerd. Na een cruise van zes maanden landde InSight op 26 november 2018 op Mars. Na zo’n 30 dagen begon het met metingen aan het landschap op Mars en stopte daar op 15 december 2022 mee.

De seismische activiteit van Mars, trillingen door bevingen onder het Mars oppervlak was één van de dingen die men wilde meten. Daar gebruikte men SEIS voor, de halfronde bol in onderstaande afbeelding. Het zwarte voorwerp ernaast, HP³, moest een gat boren van 5 meter om daarin de temperatuur te meten. Die diepte werd niet bereikt doordat de boor op andere bodemeigenschappen stuitte dan verwacht. Daarnaast moest RISE nauwkeurige locatiemetingen verrichtten om om te bepalen hoeveel de noordpool van Mars wiebelt tijdens zijn baan om de zon. En dit allemaal gedurende een Marsjaar, ruwweg twee aardse jaren.

Met de muis kunnen de voorwerpen op onderstaande afbeelding worden ingezoomd en gedraaid.

Behalve een hoop meetinstrumenten had InSight nog iets bijzonders bij zich. Namelijk een tweetal microchips waarin de namen stonden van in totaal 2,4 miljoen mensen. Meer informatie vindt je hier.

Om daar bij te horen kon je je bij NASA opgeven. Er is tenminste één Sparreboom die dat gedaan heeft via een boarding pass:

Helaas, waarschijnlijk uit privacy overwegingen, zijn deze gegevens niet meer opvraagbaar bij NASA, nog wel andere informatie:

https://staging.mars.jpllab.net/insight/participate/overview/ https://staging.mars.jpllab.net/participate/send-your-name/insight/

Ingenieurs van het Jet Propulsion Laboratory van de NASA in Pasadena, Californië, hebben de namen op een siliciumwafer of microchip geëtst. Ze maakten daarbij gebruik van een elektronenstraalapparaat bij het JPL dat speciaal is ontworpen voor het etsen van zeer kleine details (minder dan 1 micron, oftewel minder dan een duizendste van de dikte van een menselijke haar).

We kunnen in ieder geval zeggen dat de naam Sparreboom op Mars is geland, wellicht in de toekomst ook als mens…

Om boeken te maken heb je papier nodig (tenzij we ebooks willen maken) en papier wordt van het hout van bomen gemaakt. Geschikte bomen voor de papierproductie zijn fijnspar, grove den, berk, populier, beuk en eucalyptus.

En vanaf het moment dat papier beschikbaar kwam zijn veel mensen aan het schrijven geslagen, zo ook meerdere Sparrebomen! Sommige boeken zijn gewoon te koop, bijvoorbeeld op Amazon, voor andere zul je wat moeten zoeken. Een overzicht:

Naam	Beschrijving
Antano Sparreboom	Tano schrijft Engelstalige fantasy boeken, kijk eens op zijn nieuwe website of koop een boek bij Amazon.
ds. JW. Sparreboom	Schrijft bijbelstudies.
Kees Sparreboom	Kees schreef op humoristische wijze over het leven en heeft verschillende (strip-)boeken op zijn naam staan. Lees er hier meer over. Sommige boeken zijn nog steeds te koop, bv op Bol.com of De Slegte.
dr. Max Sparreboom	Schreef over Vedische rituele teksten, humaniora in het algemeen en voortplantingsbiologie van amfibieën. Zijn proefschrift is hier te koop.
Pauline Sparreboom	Schrijft gedichten, hier te koop.
Tessa Sparreboom	Schrijft columns in De Correspondent.
Theo Sparreboom	Schrijft over de ontwikkeling van werkgelegenheidsbeleid in Afrika bezuiden de Sahara (als pdf gratis te downloaden).