Categorie: Wetenswaardigheden

Dingen die interessant genoeg zijn om te vermelden…

  • Jan Herman en de militie

    Jan Herman en de militie

    Het is 1915, midden in de Eerste Wereldoorlog en Nederland was ‘neutraal’. Niettemin werden alle grenzen goed bewaakt door de Nationale Militie zoals onze defensie toen heette. Alle jonge mannen die 20 jaar zouden worden werden gekeurd voor deelname aan een militie.

    Als je zoals Jan Herman Sparreboom geboren bent op 27-10-1896, dan werd je 20 jaar oud op 27 oktober 1916. In de context van de dienstplicht betekende dit dat Jan Herman behoorde tot de militie-lichtingsklasse van 1916. De inschrijvingen en keuringen voor deze lichting startten al in de winter en het voorjaar van 1916, nog vóór de twintigste verjaardag. Omdat de Eerste Wereldoorlog toen in volle gang was, werd ook deze lichting direct volledig gemobiliseerd.

    Tenminste, als je werd goedgekeurd. Of dat zo was werd in de krant vermeld:

    Bron: Delpher – Nieuwe Veendammer Courant – 01-07-1915

    Ook Jan Herman werd gekeurd:

    Bron: Delpher – Nieuwe Veendammer Courant – 01-07-1915

    Maar goedgekeurd wilde nog niet zeggen dat je moest deelnemen, want dat gebeurde volgens een lotingssysteem. Helaas voor Jan Herman werd er in 1915 niet geloot wegens de oorlog en moest hij zo snel mogelijk in dienst.

    Je kon nog wel een herkeuring aanvragen als je het met de uitspraak niet eens was:

    Bron: Delpher – Nieuwe Veendammer Courant – 01-07-1915

    Jan Herman had twee broers en een zus. Zijn ouders en zij overleefden allemaal de oorlog, behalve zijn broer Herman Jan die in de laatste maand van de oorlog overleed op 19-jarige leeftijd. Hij was een leerling op de Rijks Hogere Burgerschool (RHBS), Dit was een vooraanstaand type middelbare school in Nederland, ontworpen door staatsman Johan Rudolph Thorbecke. Het was specifiek bedoeld voor de kinderen uit de burgerij (de ‘gezeten burgerstand’) en legde, in tegenstelling tot het traditionele gymnasium, de nadruk op moderne talen, exacte vakken en praktische wetenschappen. Herman Jan was kennelijk (nog) niet opgeroepen voor de militie.

  • Gedood door koe?

    Gedood door koe?

    Jan Leendert Sparreboom, geboren op 11-03-1905, was een vleeschhouwersknecht. Zijn werk was het slachten van vee en het zware werk zoals het uitbenen, verwerken en panklaar maken van het vlees. Vroeger werd dit allemaal door één bedrijf gedaan, een mooi voorbeeld is Slagerij Nieuwendijk in Hilversum.

    Maar op 14 augustus 1930, hij was inmiddels 25 jaar, ging zijn werk helemaal fout:

    Bron-De Harderwijker-19-08-1930-p3

    Nu zijn er een aantal methoden om een koe te doden, een ervan is met behulp van een masker:

    Bron: versinspiratie.nl

    Maar daar wordt een ijzeren pin bij gebruikt, in de afbeelding hangt deze onderaan in het midden.

    Het artikel schrijft echter dat hier geschoten werd en daar werd een ‘schietmasker’ voor gebruikt.

    Bron: versinspiratie.nl

    Volgens de tekst op de afbeelding wordt er een ijzeren pin afgevuurd terwijl het artikel vermeld dat het om een kogel ging. Dus het lijkt erop dat Jan iets gebruikte wat meer op een wapen leek. Met ernstig gevolg:

    Bron: Delpher – De Courant – Het nieuws van den dag – 23-08-1930

    Hij overleed op 20-08-1930 en liet, behalve zijn ouders, zijn broer Leendert Jan en zijn zus Cornelia achter.