Categorie: Uncategorized

Als je even om je heen kijkt zie je wel ergens een pen of potlood liggen. Wij zijn vrijwel allemaal met lezen en schrijven opgegroeid. Dat was voor onze voorouders wel anders, rond 1900 waren er nog velen die hun eigen naam niet konden schrijven…

En dat was natuurlijk een probleem wanneer je gevraagd werd om een handtekening te plaatsen. Bij verscheidene aktes tussen 1820 en 1920 staat de volgende tekst:

Nu was het schrijven toendertijd niet zo simpel als het voor ons is, een kroontjespen of ganzenveer moest goed schoongehouden worden en de inkt moest afgesloten bewaard worden. Even een balpen pakken was er dus niet bij, die werd pas in 1938 uitgevonden. Overigens worden ganzenveren nog steeds gebruikt, bijvoorbeeld voor kalligrafie.

Ook als men kon schrijven was niet iedereen er even bedreven in, vergelijk de volgende handschriften maar eens:

Natuurlijk moeten we wel rekening houden op welk moment er geschreven moest worden, je schrijft vaak anders wanneer je een handtekening moet zetten voor een huwelijk, de geboorte van een kind of als aangever van een overledene. Dat maakte wel dat een handschrift ook een ‘gevoel’ kon weergeven, je kon iemands gemoedstoestand in het schrift herkennen. Dat zijn we wel een beetje kwijtgeraakt in onze tijd waarin iedereen alleen nog maar typt…

Wat verder opvalt is dat rond 1900 vrijwel iedereen aan elkaar schreef, iets wat ook nu nog op veel basisscholen wordt onderwezen. Veel volwassenen doen dat echter niet meer en schrijven alle karakters los van elkaar. Op het internet vindt je behoorlijk wat discussies of het een beter is dan het andere, maar misschien gaat het er vooral om dat je schrijft. Een leuke website met veel schrijftips is Schrijfvis.

Wat, naar een begraafplaats???

Een bezoekje aan een begraafplaats is waarschijnlijk niet meteen het eerste wat in je opkomt als je ’s morgens wakker wordt. Niettemin is het een mooie en leerzame ervaring! Als je er doorheen wandelt zie je allereerst dat de tuinen heel mooi aangelegd zijn en goed verzorgd worden. Bovendien zijn de begraafplaatsen vaak heel verschillend van elkaar, in grootte natuurlijk, maar ook qua stijl.

De enorme Zuiderbegraafplaats in Rotterdam Zuid heeft bijvoorbeeld verschillende secties voor mensen met verschillende afkomst of religie ingericht. Kijk maar eens naar bovenstaande foto. Daar kun je zomaar verrast worden door de geur van wierook of heel bijzondere grafmonumenten.

Overigens hoef je voor de grafmonumenten zelf de deur niet meer uit, veel ervan zijn al gefotografeerd en ondergebracht in websites waar je ook in zoeken kunt. In Nederland vindt je meer dan anderhalf miljoen grafstenen op OnlineBegraafplaatsen en ook een heleboel op Graftombe. Op de internationale website Findagrave staan er zelfs meer dan 190 miljoen en BillionGraves heeft zelfs een eigen app voor op je mobiel.

https://web.archive.org/web/20221208032833im_/https://www.sparreboom.net/wp-content/uploads/2021/06/grafsteen6.png

In de stamboom kwam ik regelmatig het beroep vlasboer tegen dat door vele Sparrebomen in het verleden werd uitgeoefend. Dus ben ik gaan uitzoeken wat vlas is en wat zo’n vlasboer precies deed.

Wat is vlas?

Wel, het is een plant. Het heeft de Latijnse naam Linum usitatissimum en heeft blauwe of witte bloemen. Het plantje wordt zo’n 30 tot 50 cm hoog en een veld vol met deze planten is een prachtig gezicht. Het is een eenjarig plantje en moet dus ieder jaar opnieuw worden gezaaid.

Wat kun je met vlas?

Behoorlijk veel! De stengels (linnenvlasplanten hebben stengels van 80-120 cm) worden al meer dan zesduizend jaar gebruikt om linnen van te maken voor kleding. En de zaden kunnen worden geperst om er lijnzaadolie van te maken. Het overblijfsel van de geperste zaden zijn ‘lijnzaadkoeken’ die aan dieren worden gevoerd.

De vlasboer

Die had het er maar druk mee. In april zaaien, in juli oogsten. Hij trok de planten in zijn geheel uit de grond en maakte er bossen van (schoven) die door de zon gedroogd werden. Daarna moest het vlas verwerkt worden tot linnen en de zaden geperst tot lijnzaadolie. En vervolgens moesten de producten verkocht worden.

Meer informatie

Er zijn behoorlijk wat websites aan vlas gewijd, een heel aardige is die van Hunebednieuwscafe. Daar staat ook een filmpje hoe met vlas touw gemaakt kan worden:

Het is 19-08-1869 als Maaike Sparreboom wordt geboren, het jaar waarin het Suezkanaal gereed is, plastic (celluloid) en de (fiets-)dynamo worden uitgevonden. En ook worden oude maten zoals het pond en de el afgeschaft en vervangen door de kilogram en meter.

Maaike wordt geboren in IJsselmonde, een zelfstandige gemeente waar veel leden van onze familie zijn geboren. Pas in 1941 werd het aan Rotterdam toegevoegd. Veel mensen leefden van de zalmvisserij, dat werd later onmogelijk door overbevissing en sterke watervervuiling.

Je kunt die tijd niet zonder meer vergelijken met nu, ondanks dat Maaike maar 150 jaar geleden geboren is. Veel mensen werden niet oud, door ziekten maar ook door slechte arbeidsomstandigheden. Maaike was slechts 9 maanden oud toen ze stierf. Hoewel in bovenstaande overlijdensakte niet wordt vermeld waaraan zij is overleden, is het voorstelbaar dat dit een kinderziekte is geweest waaraan veel kinderen toen overleden. Bovendien weten we dat er in die periode een tyfus-epidemie heerste.

De overlijdensakte is ondertekend door de vader van Maaike, Jan Sparreboom. Hij kreeg volgens onze gegevens in totaal acht kinderen. Die kinderen gingen wel naar school, maar meestal tot hun twaalfde, daarna moesten ze werken. Dat zal ook wel het geval zijn geweest voor Cornelis van Deelen, die samen met Jan aangifte van het overlijden heeft gedaan. Want onderaan de akte wordt vermeld dat hij verklaarde niet te kunnen schrijven en daarom de akte niet kon ondertekenen.

Waarschijnlijk werd Maaike vernoemd naar haar oma Maaike Leenheer. Vernoemingen waren voor 1945 heel gebruikelijk. Pas na de tweede wereldoorlog kregen kinderen namen die nog niet eerder in hun familie in gebruik waren. Die vernoeming zien we ook bij de overige broers of zussen van Maaike: Jan, Cornelis, Grietje, Johannes, Simon en Pieter. En Maaike kreeg na haar overlijden op 01-06-1870 een zusje op 26-10-1871 met de naam…Maaike.