De Kartonnagefabriek

Inleiding

In Oude Pekela werd karton geproduceerd door negen fabrieken en heette om die reden wel ‘kartondorp’. Er werd nog al eens gestaakt om een hoger loon te verkrijgen, bv in 1956, 1969 en 1973.

Geschiedenis

Op 12 maart 1918 richtten drie broers uit Nieuwe Pekela, Roelof Sparreboom (fabrikant), Marcus Sparreboom en Bernardus Sparreboom (beiden grossier en koopman)de firma Gebrs. Sparreboom op. Doel was “het drijven van handel in gedistilleerd, wijnen, zuidvruchten, koloniale waren, kruidenierswaren en het machinaal vervaardigen en verkopen van kartonartikelen, een en ander in de ruimste zin van het woord”.

De fabriek van de gebroeders Sparreboom groeide uit tot de grootste in de regio en telde rond 1930 zo’n 170 medewerkers. Maar in december 1926 brandde de fabriek geheel uit, alleen het woonhuis bleef bespaard. De fabriek werd op dezelfde plek herbouwd.

In 1932 werd de naam veranderd in de N.V. Cartonnagefabriek voorheen Gebr. Sparreboom. Toen al bestond er voor de aanlevering van karton een samenwerking met de strokartonfabriek Ceres in Oude Pekela. In 1934 overleed een van de broers, Marcus, op 49-jarige leeftijd in Utrecht.

In 1954 vond de overname van Sparreboom door Ceres BV (opgericht in 1916) plaats, maar men bleef onder de eigen naam produceren. Eind jaren zestig van de 20e eeuw vonden er in de kartonfabrieken meerdere stakingen plaats onder leiding van CPN-politicus Fré Meis, ten behoeve van hogere lonen en veiligere werkomstandigheden. Met terugwerkende kracht werd werd de naam in 1972 gewijzigd naar Ceres-Sparreboom.

Ceres werd op zijn beurt in 1974 opgekocht door Bürhman-Tetterode. In 1975 brandde de vestiging in Oude Pekela volledig af.

In 1985 produceerde Sparreboom 250.000 kartonnen hondenpoepschepjes voor een experiment in de gemeente Amsterdam, met een mogelijke verplichting voor hondeneigenaren om een schepje bij zich te hebben in het verschiet.

De schepjes bleken echter geen succes en bleven onverkocht:

In 1993 werd bij Sparreboom gevierd dat men al vijftig jaar sigarendozen onder hun naam geproduceerd werd. In 1993 werd Sparreboom samen met Gelria uit Barneveld en Free & Co. uit Oude Pekela overgenomen door KNP–BT en een jaar later werd de naam van de drie fabrieken samen GSF Verpakking, naar de eerste letters van de namen. De in 2005 ontstane Smurfit Kappa Group verkocht GSF en andere “solid board” ondernemingen in 2015 voor 42 miljoen euro aan investeringsmaatschappij Aurelieus, waarna het geheel verder ging onder de naam Solidus Solutions.

De fabriek werd uiteindelijk in 2006 gesloten.

Locatie

De fabrieken stonden in Oude Pekela en Nieuwe Pekela in de provincie Groningen.

Bronnen

• Beeldbank Groningen
• Delpher
• Familieblad
• Wikipedia